ادامه از سازه های ابی و اسیاب های سنتی در خواجه اباد قدیم .........

فراوانی  اب دگرمانها در روستای خواجه اباد  باعث شده بود همه روزه سیل جمعّیت از روستاهای فاقد آسیاب به این روستا گسیل شوند. گفته میشود  ساکنین روستاهای پایین دست و مشرق و مغرب خواجه اباد { انهایی که از اسیابهای ینگجه و کاهان و نشیب و ..........دور بودند} بار خود را برای تبدیل آن به آرد به خواجه اباد میآوردند. اکثر اوقات ساکنین روستاهای مجاور چون نوسرا _ سلطانمیدان و کلاته  میدان - بیدخان و ...چون به صورتی گروهی جهت تهیه آرد به  خواجه اباد میآمدند و به علت کندی فرآیند تبدیل گندم یا جو به آرد ناگزیر به سکونت مدتدار میشدند، روزانه الاغهایشان را در قالب گلّههای ۳۰ تا ۴۰ رأسی به چرا میبردند! و برای سکونت در شبنگاهان در محله خیرات خانه ها در میان قلعه روزها را سپری می کردند خیرات خانه در خواجه اباد قدیم محوطه ای به ابعاد 500 متر مربع داری دو اصطبل بزرگ برای ارمیدن چهار پایان و سه اتاق کوچک و بزرگ داشت که در ان مسافران استراحت موقت داشتند
هیچ آسیابی متعلق به یک نفر نبود، ساختار مالکیت آسیابها به صورت سهامی و با معیار شبانهروز  در 8 مدار دشت خواجه اباد سنجیده میشد. هر آسیاب 8شبانهروز بود و البته در تعدادی از آسیابها سازندگان آسیاب که به آنها "ایستا دگیرمانچو" اطلاق میشد پس از به اتمام رساندن احداث آسیاب به عنوان کارمزد صاحب ۱ شبانهروز از آسیاب میشدند. بدین ترتیب برخی از آسیابها ۷ شبانهروزی بودند. حقابه ایستا  برای ابیاری مزارع و تهیه ارد به او طایفه اش اختصاص می یافت
ممکن بود فردی رُبع (چهار یَک)، نصف، تمام و حتی ۲ شبانهروز از آسیابی را مالک باشد امّا هیچگاه مالک ۶ یا ۷ شبانهروز یک آسیاب نبود.                                                                                و اسیاب سومی به طول 1200 متر در کناره جنوب شرقی دشت خواجه اباد قرار داشت و به اسیاب های " گاسیه له  _ گاو اسیاب" معروف بود و به گفته بزرگان قدیم خو.اجه اباد دست کم 200 خانوار در این محله زندگی می کردند و تاریخ انان به ایران باستان می رسد و اندکی پیش از 150 سال پیش از این منطقه به داخل روستا کوچ نمودند                                                                                                                                                                                                                         از اسرار و کارکرد این اسیاب و خلقیات مردمان این محله اطلاعاتی در دسترس نیست✍️مالک سرائی

فصل پنجم از وازه ها در فرهنگ محاوره ای خواجه اباد ( ابزار کشاورزی - طب سنتی)...