جامعه وتاریخ { خواجه اباد قدیم}

باخواجهآباد, [3/4/2022 9:27 PM]
{ایشیکچی }دربان _ {دگیرمانونگ ایشیگچسه } _ دربان  اسیاب در قدیم _  اسیابها  در "شیو " کنونی و "گاو اسیاب " در پایین دشت خواجه اباد دو محله اسیاب   گندم  در روستا بوده اند که  در ان شخص به نوبت گندم های مردم را تحویل و به بخش سنگ اسیا منتقل می کرد)  {بادمان یاروم } این یک اصطلاحی است نه به معنای چهارو نیم کیلوگرم بلکه به معنای   وزن مناسب که گاهی در اوزان کشت گنم به کار می رفت * {هِزاهِز }سر و صدا _ هنگامه _  سر و صدای شیردوشان _ سرو صدای جدایی  گوسفندان از بره یا الحاق به انها در چاشت نیمروز در یاتاق ها محل اجتماع نیمروزی و دام در قدیم { بجرله } -پروار شده _ گوسفند وزین چاق -{هفدلسن } جا افتادن _ در گذشته و امروز برای تعمیرات و بهسازی بام خانه ها همه ساله یا هر دو سال یک بار  ان را با گاه گل می نمودند چرا که در طول فصول سال به ویژه در ماه های پر بارش باران از ضخامت کاهگل های قدیمی به تدریج کاسته می شد بنا براین برای احیای کاهگل قدیمی خاک به همراه کاه را مخلوط  و پس از تهیه_  ان برای مدت دو ساعت به حال خود رها می کردند که احیانا خاک های درشت سخت به تدریج در کاهگل باز می شدند  و کاه کاملا در درون گل حلاجی  می شد به این سنگ ها و خاک های سخت و سفت " بجله "  نیز می گفتند  {قاوا } نرم  _  {دالوم کیترمی } نشان غیرت _ بر شانه خود راه نمی دهد {یاشماق} ماسک { کوله جه } نوعی کت زنانه در خواجه اباد قدیم  از کرک و پشم بافت سنتی بانوان  { ایمشاق} ریز_ ریزه { ییرریگ} درشت  {پای دار }- همیاری صاحبان دارای یک گاو. برای شخم زنی { ارغه} نیرنگ باز _ { مونجوق سپی }  اسمان شب در هوای پاک و نسیم دل انگیز بهار و تابستان در شب های نقره فام _ شب پرستاره _ {بولود} ابر بهاری { سامان یولو}_ کهکشان {_  تووا } صخره _{ یالاق داشو }  سنگ ظرف طبیعی حاصل از فرسایش باران در کوهستانهای خواجه اباد که معمولا چوپانان از ان برای استفاده شیر نگهبان گله به کار می گرفتند { نهیل دشدده}  خاک بر جا مانده از تندر ابر بهاری  در میان جویبارها و کالچه های کوهپایه ها _ { قز گله} گل لاله  _  {بایرام بویو } گل بابونه معطر و با گلهای سخت تابستانی _ گلداروی محلی _{   دفه رز بری } بانوی هنرمند خواجه ابادی در نواختن دایره به صورت سریع و بی وقفه _ دف زنی  {شیرتتیگ } _ انسان بی شرم- انکه ارزش های جامعه را نادیده می گیرد _{  قالما قالاج } معادل شیر تو شیر فارسی _ مخلوط {سقووا}_ سقا خانه اب خنک یخچال بین راهی قدیم خواجه اباد  که از سمت مشرق در یک فرسخی خواجه اباد تا اتمام روستا را در قدیم در بر می گرفت که  مسافران در ان دمی می اساییدند و کامی به اب خنک تازه می کردند { خیرات تییه} واژه خیرات خانه در خواجه باد در میانه روستا در میدان کنونی مرکزی روستا برای اتراق مسافران شب گیر و در راه مانده _ این مکان دارای دو اتاق مجزا و یک اصطبل  بزرگ را شامل می شد و بابت سکونت  در ان از هیچ مسافری بهایی دریافت نمی شد{ قیانقو} بیماری مهلک {اشگ بله سندرمه: }بازی گروهی میدانی با انگیزه ناکار کردن گروه حریف وسواره بر ان. {قاووق }  جارو سیخی _ ابزار ویژه پاکبانی _ {پکم داغا چیخدده} کاسه صبرم لبریز شد { اشوق} بجول { الچو}  اسب   ( در بازی بجول)  { خرره} بخش خر  در بازی بجول - ارغند { نوعی بازی بجول که در ان با ترسیم دایره بزرگ توسط افراد و چینش منظم بجول در مرگز دایره  و پرتاب از فاصله سه متری برای کندن و ربودن بجول های کاشته به طوری که از کمان داریره  عبور کند {یازان }_دایره کوچک که دران بجول ها به اسمان  پرتاپ وبه فاصله پنجاه سانتی متری بر مرکز دایره فرود می اید و بر اساس چهار اصل  خرره- خر_الچواسب_ پک و چک ایستاده در طرفین و ضربه شست بازیگر برا ی خواباندن بجول و برد ان صورت می گیرد بر خلاف دیگری که مرکب از چندین بازیگر است این بازی فقط شامل دو بازی گر می شود{  بگرگ } _ قلوه گوسفند  {سورفدی} مرحله پایانی ذبح گوسفند شکم دریدن { قوچخر} _ جوانه گیاه گل لاله                                                      *برای کسب اطلاعات بیشتر پیرامون اوزان در خواجه اباد قدیم عزیزان خواننده   ارشیو این رسانه به بخش " ایین های گندم درو در خواجه اباد قدیم " مراجعه نمایند                                                                                                                                                  ✍️مالک سرائی

فصل پنجم از وازه ها در فرهنگ محاوره ای خواجه اباد ( ابزار کشاورزی - طب سنتی)...